
«ایران»از وضعیت مدارس و تحصیل دانشآموزان اندیکا پس از زلزله گزارش میدهد
آغاز آبادانی با مدرسهسازی
اکرم رضایی ثانی
خبرنگار
دهه اول مهر ماه سال ۱۴۰۰ بود که زمینلرزهای به بزرگی ۵.۸ ریشتر شهرستان اندیکا را با مرکزیت منطقه قلعه خواجه لرزاند، به گونهای که شهرستانهای اطراف از ارتعاشات این زمینلرزه بیگزند نماندند. این زلزله با پسلرزهای مکرر آسیبهای زیادی به منازل و مدارس وارد کرد. با وقوع این زمینلرزه که مصادف با آغاز سال تحصیلی بود ۷۲ مدرسه در شهرستان اندیکا و روستاهای اطراف آسیب جدی دیدند که تعداد ۵۳ مورد از آنها بازسازی شد. علاوهبر آنها ۱۰ مدرسه دیگر هم در حال احداث است که دو مورد آن در شهرستان اندیکا و مابقی مدارس در سایر مناطق اطراف هستند .براین اساس، دانشآموزان توانستند برای مهر ماه از این مدارسی که آماده و تعمیر شدهاند استفاده کنند. منطقه «چلو» در شمال شرق استان خوزستان یکی از مناطق متأثر از زلزله اندیکا بود که بهدلیل خانههای سنگی خشکه چین خرابی زیادی به بار آورد. منطقه چلو دارای آب و هوای گرمسیری و چراگاههای زمستانی است و در فصل بهار یکی از اصلیترین ایلراه عشایر بختیاری است.
ساخت مدرسه متناسب اقلیم در روستای چلو و سرتنگ برای بررسی وضعیت مدارس این مناطق از جادههای کوهستانی پر و پیچ و خم زاگرس گذشتیم تا به روستای «سرتنگ» بخش چلو رسیدیم. در همجواری روستای سرتنگ، روستای دیگری به نام زیلای علی عسگر قرار دارد، به لحاظ مسافت فاصله این دو روستا زیاد نیست ،اما بیش از اندازه صعب العبور بوده و تردد از آن در فصل سرد سال تقریباً ناممکن است. این روستا اکنون جز شماری اندک، سکنه دیگری ندارد، اما یک مدرسه کوچک برای دانشآموزانی که از ییلاق بر میگردند آماده شده است. افرادی که متوجه حضور ما در روستا میشوند کمکم از خانه خود بیرون میآیند و دختر نوجوانی که به گفته خودش سال تحصیلی پایه هشتم را میخواند به «ایران» میگوید: مدرسهای که آن را ساختهاند ابتدایی است، ما برای مقطع دبیرستان مجبوریم مسیر زیاد و دشواری را که یک ساعت زمان میبرد بگذارنیم تا به مدرسه برسیم.
راضیه این دانشآموز روستایی ادامه میدهد: ما چارهای نداریم، باید تحمل کنیم، من باید درسم را بخوانم، نمیشود که درس نخوانم و بیسواد باشم. دوست دارم پرستار شوم و به مردم منطقه خودم زمانی که بیمار میشوند کمک کنم، آرزو داریم که اینجا برای ما هم دبیرستان بسازند.
در ادامه قربانی، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان خوزستان با اشاره به ساخت مدرسه در روستای زیلای علی عسگر میگوید: مدارس اینجا عمدتاً بین پنج تا ۱۰ دانشآموزه هستند. نکته مهم این است که ما ناچاریم برای تمام روستاهای حتی ۱۰ خانوار هم مدارس ابتدایی بسازیم که کار ما را خیلی سخت میکند، مسیر صعبالعبور است و برای ساخت یک مدرسه باید مصالح و نیروی انسای ببریم، در حالی که آب لوله کشی نیست، برق نیست و ما صفشکنایم، باید برویم، همه چیز را آماده کنیم و بسازیم و بعد دستگاههای دیگر پشت ما میروند.
وی افزود: جایگزینی مدارس خشکهچین جزو اولویت ما بودند، یکیشان همین مدرسه روستای زیلای علی عسگر بود که تا ۴۰ درصد تخریب شده و دیگر قابل استفاده نبود. مدرسه تخریب شد و اکنون در محل دیگری احداث شد و در مهرماه به بهرهبرداری رسید.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان خوزستان میگوید: عمده جمعیت روستا از مهر کوچ میکنند و اینجا مستقر میشوند و کل سال تحصیلی اینجا هستند و اوایل اردیبهشت دوباره کوچ میکنند. یک یا دو نفر از بزرگترها میمانند که مراقب خانهها و وسایل باشند و بقیه میروند. این مدرسه یک کلاسه است و این محل را انتخاب کردیم که خانههای مجاور و پشتی روستا را هم پوشش بدهد. این مدرسه ۱۰ تا ۱۱ دانشآموز دارد؛ ۴۵ متری و یک کلاسه بوده و آن را به منظور امنیت بیشتر دانشآموزان و مدرسه، محوطهسازی خواهیم کرد. ساخت این مدرسه ۶۰۰ میلیون تومان هزینه داشته است.
بیش از ۳ هزار دانشآموز تحت تأثیر زلزله اندیکا قرار گرفتند.
علیرضا ورناصری مدیرکل آموزش و پرورش شهرستان اندیکا در گفتوگو با روزنامه «ایران» درباره وضعیت آموزشی دانشآموزان این استان بعد از ساخت و ساز مدارسی که بر اثر زلزله آسیب دیده بودند بیان میکند: در شهرستان اندیکا حدود ۱۸۳ آموزشگاه داریم که از این ۱۸۳ آموزشگاه تعداد ۱۴مدرسه سنگی و فرسوده بوده و قابل استفاده نیستند. حدود ۱۳ هزار دانشآموز در مناطق عشایری و شهرستان اندیکا در حال تحصیل هستند. ما ۷۲ مدرسه داشتیم که تحت تأثیر زلزله قرار گرفتند و حدود ۳ تا ۴ هزار دانشآموز داشتهاند.
وی درباره ادامه تحصیل دانشآموزان در شهرستان اندیکا میگوید: ترک تحصیل در شهرستان اندیکا به ندرت پیش میآید و عموماً تا مقطع دانشگاه پیش میروند؛ اینجا دانشآموزان هم حوزه شهری و هم حوزه عشایری هستند و شاید بیشتر کسانی که ترک تحصیل میکنند در مناطق عشایری همچون «چلو» باشند. ما دانشآموزی که در اندیکا ترک تحصیل کند نداریم و اگر موردی باشد با خانواده آنها صحبت می کنیم تا به تحصیل برگردند، اما در بخش «چلو» مدارس شبانهروزی داریم که تعداد زیادی از دانشآموزان این بخش به مدارس شبانهروزی میروند. همین مدارس شبانهروزی باعث میشود که از ترک تحصیل دانشآموزان جلوگیری شود.
مدیر به جای سرایدار
ورناصری می گوید: اندیکا ۱۰ مدرسه سنگی خشک چین نیازمند تخریب و بازسازی دارد. از طرفی مدارس ما مشکلات متعددی هم در زمینه تجهیزات و هم در خصوص نیروی انسانی دارند. به گونهای که تنها ۸ مدرسه از ۱۸۳ مدرسه ما نیروی سرایدار و خدمتکار دارند، یعنی در سایر مدارس، مدیران مدارس هم کار نگهداری، نگهبانی و هم سرایداری را انجام میدهند.
ورناصری در واکنش به میزان یادگیری دانشآموزان مناطق محروم توضیح میدهد: اندیکا دانشآموزان با استعدادی دارد که میزان یادگیری آنها خوب و هر ساله آمار پذیرفته شدگان ما در کنکور قابل توجه است.
مدیرکل آموزش و پرورش اندیکا میافزاید: دانشآموزان ما هم در دانشگاههای سراسری و هم آزاد پذیرفته شدند و حتی در رشتههای پزشکی هم قبول شدهاند. در اندیکا دانشآموزان مانند سایر افراد از کلاسهای کنکور استفاده نمیکنند و این فرصت برای آنها به وجود نمیآید، اما با این حال اغلب در دانشگاههای شهید چمران و سایرهای دانشگاهی دولتی تهران خیلی پذیرفته نمیشوند و اغلب به دانشگاههای پیام نور و آزاد اندیکا میروند.
ورناصری درباره وضعیت هنرستانهای اندیکا و اشتغال دانشآموزان این منطقه بیان میکند: ما متأسفانه در داخل اندیکا هنرستان فنی و حرفهای نداریم، دو هنرستان کاردانش پسرانه و دو هنرستان کاردانش دخترانه داریم. هنرستانهای کاردانش ما با دبیرستانهای نظری هیچ تفاوتی ندارند، زیرا تجهیزات کافی در این هنرستانها نیست. حدود نزدیک ۳۰۰ یا ۴۰۰ دانشآموز دبیرستانی داریم که هم کار میکنند و هم درس میخوانند تا مخارج خانواده را تأمین کنند. آنها عموماً در تابستان و ایام عید برای کار به سمت بندرها میروند، برخی هم به کارگری ساختمانی روی میآورند.
به گزارش «ایران» در زلزله اندیکا 3مدرسه بسیار قدیمی دیگر که در منطقه سد شهید عباسپور قرار دارد ( متعلق به وزارت نیرو )، پس از زلزله بشدت آسیب دیده و تخریب شدند بهگونهای که حضور دانشآموزان در آنجا خطر بزرگی است، ناگفته نماند که پیش از زلزله، این 3 مدرسه از مدارس بسیار قدیمی منطقه بودهاند.
ورناصری مدیرکل آموزش و پرورش اندیکا درباره وضعیت مدارس سد شهید عباسپور بیان میکند: ما طی جلساتی با اداره کل نوسازی درخواست داشتیم توجه ویژهای به این مدارس شود تا دانشآموزان برای مهر ماه بتوانند در امنیت کامل تحصیل کنند، باید برای این3 مدرسه که در داخل سد شهید عباسپور است فکری شود؛ تعداد دانشآموزان آنها بالاست و حدود ۳۰۰ دانشآموز دارند. مدارس این منطقه شامل یک دبیرستان متوسطه دوم، یک هنرستان کار دانش و یک مدرسه ابتدایی است که انتظار داریم مسئولان فکری به حال 3 مدرسه مذکور کنند تا دانشآموزان بتوانند بدون دغدغه به مدرسه بروند.

«ایران» به مناسبت روز جهانی عصای سفید گزارش میدهد
نابینایان در رؤیای اشتغال و ازدواج
سمیه افشین فر
خبرنگار
هر چند دیدن برای ما امری عادی است اما افراد زیادی موانع را با «ندیدن» پشتسر گذاشتهاند و توانستهاند همانند شهروند عادی در جامعه تحصیل کرده، شاغل شوند و زندگی کنند. ۲۳ مهر که در کشورمان همزمان با ۱۵ اکتبر است روز جهانی عصای سفید نام دارد و به تعبیری روز جهانی نابینایان. به اذعان کارشناسان و آمارهای رسمی، تقریباً ۲۵۳ میلیون نفر در دنیا دچاراختلال نابینایی هستند و ۳۶ میلیون نفر از این افراد، نابینای مطلق هستند که از این تعداد ۱۸۹ هزار نفر در کشور ما وجود دارند که تحت پوشش بهزیستی قرار دارند. در بین گروههای افراد دارای معلولیت، نابینایان جزو یکی از تحصیلکردهترین گروهها قرار دارند و این در حالی است که آمار اشتغال در میان نابینایان از رشد چندان مطلوبی برخوردار نیست و طبعاً آمار ازدواج هم در بین جوانان نابینا و کمبینا آمار بالایی نیست اما این پایین بودن آمار ازدواج و اشتغال در بین این افراد نه از نداشتن تخصص یا توانمندی که ناشی از نگاه جامعه و باور عمومی شهروندان جامعه است.
زهرا عبداللهیپور که نابینا و آموزگار دبستان نابینایان و دارای مدرک کارشناسی ارشد علوم تربیتی است، به «ایران» میگوید: «وقتی نابینا هستی نگاه افراد عادی جامعه به تو نگاهی توأم با داشتن نقص است و هنوز خیلی از مردم عصای سفید را نمیشناسند و همین باعث میشود برای تردد در سطح شهر با مشکلات زیادی روبهرو باشیم.» برادر و خواهر زهرا هم نابینا هستند. او روزهای زیادی برای انجام کارهایش در خیابانهای شهر به تنهایی رفتوآمد میکند و بارها با رفتارهای نامناسب مردم روبهرو شده است. وی میگوید: «وقتی مردم من را در خیابان میبینند فکر میکنند کار خارقالعادهای میکنم در حالی که من هم یک دخترم و میتوانم مثل همانند همه دختران همسن و سالم در خیابانهای شهر آزادانه رفتوآمد کنم.» زهرا از روزهایی میگوید که مجبور شده به دلیل نابینایی انتخاب دیگری داشته باشد و میگوید: «عاشق ادامه تحصیل در رشته هنر یا ریاضی بودم اما متأسفانه چون منابع بریل زیادی در اختیار نابینایان نیست مجبوریم در رشتههایی که منابع درسی آن موجود است ادامه تحصیل بدهیم، برای همین است که بیشتر نابینایان در رشتههای علوم انسانی به تحصیل میپردازند در حالی که میتوان با استفاده از تکنولوژیهای روز یا صوتی کردن کتابها امکان ادامه تحصیل در همه رشتهها را برای نابینایان نیز فراهم کرد، هر چند امکانات آموزشی نابینایان نسبت به قبل خیلی بهتر شده است.» این آموزگار مدرسه نابینایان از شاگردانش میگوید و معتقد است نابینایان این نسل امکانات بیشتری در اختیار دارند برای همین جسورتر شدهاند و اعتمادبهنفس بالاتری هم دارند. او توضیح میدهد: «الان دانشآموزانم را میبینم که به راحتی نظرشان را ابراز میکنند و خانوادهها هم از آنها حمایت همهجانبهای دارند تا به استقلال برسند در حالی که در زمان دانشآموزی ما باید برای هر کاری خانواده را قانع میکردیم و خیلی اوقات اصلاً خانوادهها اجازه نمیدادند دخترشان عصای سفید در دست بگیرد.» وی در ادامه ازدواج را یکی از اساسیترین مشکلات دختران نابینا میداند و معتقد است متأسفانه دختران نابینا نمیتوانند توانمندیهایشان را به جامعه بشناسانند و جامعه هنوز به این باور نرسیده که یک خانم نابینا هم میتواند آشپزی یا حتی غذا را تزئین کند یا مادر موفقی باشد. نمونههایی از این دست در بین زنان و دختران نابینا کم نیستند اما نیاز داریم رسانهها فضای بیشتری را به زنان و دختران دارای معلولیت اختصاص دهند. کسانی که با سختیهای زیاد در جامعه موفق شدهاند و هماکنون مادران خوبی هستند یا جزو مدالآوران ورزشیاند باید به جامعه نشان داده شوند.
اشتغال مشکل دائمی نابینایان تحصیلکرده
در حال حاضر بیش از ۴۰ درصد دانشجویان دارای معلولیت کشور را دانشجویان نابینا به خود اختصاص دادهاند اما همانطور که ذکر شد آمار اشتغال در بین این افراد از رقم بسیار پایینی برخوردار است. بیشتر نابینایان تحصیلکرده، یا شاغل نیستند یا اگر شاغل هستند شغلشان هیچ تناسبی با تحصیلات و توانمندی آنها ندارد و بعضاً در شغلهایی پایینتر از تحصیلاتشان به کار مشغولند چراکه متأسفانه این باور عمومی وجود دارد که نابینایان نمیتوانند کارهای سخت و پیچیده انجام دهند یا اینکه به کارگیری آنها مستلزم هزینه اضافه برای کارفرما یا دستگاهی است که آنها را به کار میگیرد. قانون حمایت از حقوق معلولان مهمترین قدم در راه اشتغال نابینایان بود و بعد از تصویب این قانون و الزام دستگاهها به اختصاص سه درصد سهمیه استخدام به معلولان، تا حدودی مشکلات نابینایان در زمینه اشتغال مرتفع شد و نابینایان زیادی بر اساس همین قانون سه درصد استخدام در سازمانها و ارگانهای مختلف به کار مشغول شدند هر چند که همواره اجرای این قانون هم از سوی نهادهای متولی با سختیهای زیادی همراه بوده است. علی، جوان نابینایی است که در رشته حقوق درس خوانده و متأهل و دارای یک فرزند است. او به «ایران» میگوید: کارشناسی ارشد حقوق دارم و بارها برای استخدام اقدام نمودهام و چند بار هم در آزمونهای مختلف شرکت کردهام اما همواره به دلیل نابینایی نتوانستهام استخدام شوم. مهمترین علت هم نابینایی است و دلایل دیگری که به نظر من اصلاً علمی نیست و در دنیای امروز میتوان به راحتی این مشکلات را برطرف کرد.» متأسفانه مسأله اشتغال افراد دارای معلولیت، درگیر با ضوابط و سلیقه دستگاههای اجرایی است و هر دستگاه و ارگانی برای خود قوانین و ضوابطی در نظر گرفته که گاهی زور قانون هم به آن نمیرسد. در این میان سازمان بهزیستی کشور هم بهعنوان اصلیترین متولی افراد دارای معلولیت، فاقد آماری دقیق از وضعیت اشتغال نابینایان است؛ هر چند در زمینه وامهای خوداشتغالی و پرداخت حق بیمه کارفرمایی در این سازمان اقدامهایی در جهت بهبود وضعیت اشتغال انجام شده اما به نظر کافی نمیرسد. سازمان بهزیستی میتواند سیستمهای حمایتی شغلی ایجاد کند و در زمینه کاریابی و تثبیت شغلی افراد دارای معلولیت، از این افراد حمایتهای لازم را به عمل بیاورد تا جوانان تحصیلکرده نابینا نه فقط به دنبال استخدام دولتی باشند بلکه بتوانند در زمینههای مختلف توانمندیهایشان را نشان دهند.